23 Ekim 2007 Salı

Osmanlı yönetim Döneminde Türkmenlerin Irak’a Girmeleri

Önceden Osmanlılar Kabi adı ile bilinen Türk Gaz oymaklarına mensuptu. M.13ncu yüzyılda Orta Asya’dan Anadolu’ya yönlenmiş ve 1258 yılında dünyaya gelen Osman Gazi, güçlü bir beylik kurmayı başarmıştı. Safevi ailenin kurucusu olan Şah İsmail M. 1508 yılında Irak’ı AkKoyunlu istilası altından çıkarıp işgal etTİKTEN sonra hÜKÜMDAR olarak İbrahim Hanı’Yİ tayin etmiştir. Kendisi de fetih hareketleri ile uğraşarak memleketin sınırlarını doğudan Hirat’a ve batıdan Diyarbakır’A GÜNEYDEN Bağdat’a kadar uzaTmıştır. M. 19ncu yüzyıl, SafEvi ile Osmanlılar arasında meydana gelen şiddetli bir çekişmeye şahit olMuŞTUR. 1514 YILINDA Çaldıran savaşı YAPILDI. Osmanlılar Irak’ın kuzeyini alıp Diyarbakır, Mardin ve Musul’da hakimler tayin etmiştir. Ayrıca Osmanlı kuvvetleri komutanı olan Bikli Mehmet Paşa ve erdemli bilgin İdris Bedlisi ile işbirliği yaparak Safavi devletine ait (Musul, Ana, Hadise, Sıncar, Telafer, Ebu Ömer, Amadiye, Erbil ve Kerkük) şehirlerinDe yönetimini almasını başarmıştır. Türkmenler güneyden Mendeli ve kuzeyden Kerkük arasında olan köy ve şehirlerde yaşarlar. Diğer bir gurup da Musul şehrinin kuzey ve batı kısımlarında özellikle Telafer’de yaşarlar ve bunlar Türkçe olan özel bir şive ile konuşurlar. Daha sonra Osmanlıların en büyük sultanı olan Süleyman PADİŞAH OLDU VE Döneminde Irak, birinci cihan savaşının başlangıcına kadar Osmanlı devletin bir parçası olarak kalDı. Ayrıca döneminde devletin sınırları Almanya, Avrupa ve Kızıl Denizine kadar uzanmıştı. M. 1595- 1603 yılında üçüncü Mehmet döneminde Osmanlı devleti bir yandan AVUSTURYA ile olan savaşla ve öte yandan Asya’da olan AYAKLANMALARI bastırmaya çalışırdı. Osmanlı döneminde olan olaylar dizisi 1633 yılında FaRslarIN ikinci defa olarak Irak’a girmelerine fırsat hazırlamıştı. Osmanlı devleti gelişmeye başladığı dönemlerde SafEvi devleti özellikle Şah abbas’IN ölümünden sonra M. 1629 yılında durumu kötüleşmeye gidiyordu. Bu oluşumdan faydalanan dördüncü Murat üçüncü sefer olarak Bağdat’ı nüfuzu altına almayı başarmıştır. Osmanlı seferi ile çok sayıda Oğuz Irak’a girdi. Bu açıdan seferlerin en önemlisi KANUNİ Sultan Süleyman ve 1638 yılında dördüncü Murat seferi oluyor. Bağdat’ı SafEvilerİN elinden alıp içine kendisi ile gelen Türkleri yerleştirmiştir. Ayrıca yeni gelen Türkler ve eskiden burada olan Türklerle aynı yerde yerleşip kaynaşmaları doğal bir şeydir. İnsanların çoğu Irak’ta olan Türkmenleri Osmanlı seferleri ile gelen Türklerden olduklarını sanır. Ama tarihi gerçekler Türkmenlerin Irak’ta varlığını H. 54 yılında OLDUĞUNU ispatlamıştır. Ayrıca Osmanlı seferleri ve Bağdat’a girişi H. 941 yılında başlamışTIR. Bu bilgilerde Irak’ta Türkmen varlığı hakkında tüm endişeleri reDDETMEKTEDİR. Çünkü Irak’ta Türkmen varlığı hakkında araştırma yapan insanlar tarihi gerçeklere dönmeden onların varlığını Osmanlı döneminden olan seferlere bağlamışlardır.

Hiç yorum yok: